Bakü’de yaşanan olaylar, bir nevi illegal yağ yakma tartışmalarını gölgede bırakan taraf oldu. F1 camiası Mercedes’in Q3 performans artışını sorgularken, beklemediğimiz bir şekilde Ferrari’nin ismi ortaya atıldı. Yağ yakma olayı, RBR’nin ortaya çıkarmasıyla birlikte gündeme oturmuştu.

Red Bull, 2015 yılının başında bu konular hakkında FIA’dan açıklamalar istemiş ve istediğini alamayınca peşine düşmüştü. Son zamanlarda FIA sesini yükseltmeye başladı ve teknik direktiftler yayınlamaya başladı.

FIA’nın TD/004-17 maddesinde açıkladığı üzere “Teknik kurallar tarafından yağın yakıt olarak kullanılması yasaklatılmıştır.”

FIA delegesinin açıkladığı söylem ise, “yanacak yakıt sadece benzindir ve 19. Madde’de kesin bir şekilde açıklanmıştır.”

Formula 1 teknik düzenlemeleri, kullanılacak yağın özelliklerini belirtmesede, ekstra etkili bileşenler kullanarak yakıtın yanmasını arttıracak şekilde güç elde etmek kuralları ihlal ediyor.

FIA neden direktifler sıralayıp uyarılar bulunmaya başladı?

Mercedes FIA’dan doğrudan açıklama istedi. Bu istek ise Ferrari’nin yedek yağ tankı kullanıp, püskürtme aracılığıyla güç elde etmesinden şüpheleniyor.

İki Farklı Yağ?

FIA’nın yayınladığı en son sportif direktiflerde izin verilen yağ bileşenlerine değinmiş olmuşken ve geçtiğimiz kış Ferrari, FIA yarış direktörü Charlie Whiting’e iki farklı yağın kullanıp-kullanılamayacağını ve yağın kimyasal yapısının belirtilip, belirtilmediğini sordu. Mercedes için ise bunlar şüphe yaratacak şeylerdi. Çünkü iki farklı yağ açıklaması istemek, iki farklı yağın kullanılacağı anlamına gelir. Haliyle bu da Mercedes’in şüphelenmesi için bu sebepler yeterli gibi. FIA en son yayınladığı direktiflerde “kullanılabilir yağın” özelliklerine değinmiştir.

Şunu belirtmek gerekir: Yağ yakımının tam olarak nasıl olduğu henüz bilinmemektedir. Bir teoriye göre enjöktörlere gönderilen yüksek basınçlı yağ, yakıt ve hava karışımı ile birlikte karışarak yanma odasına yani silindirlere püskürtülmekte. Böylece İçten Yanmalı Motordan tur başına %20 daha fazla kazanç sağlanabilir.

Bir mühendis “F1’de yakıt sınırı 100 kg/sa, yani saniyede 27.7 gramdır. Diyelim ki 5,5 g yağ ekledik, 80 saniyelik sıralama turunda 443 g eder ve bu da %20 daha fazla performans artışı demektir. Bunu da sadece bir avuç tuz ile yapıyor sayılırsınız.”

Yağ Savaşları

Şu ana kadar Ferrari’nin veya bir başka takımın kurallara aykırı davrandığına dair herhangi bir ispat olmasa da ateş olmayan yerden duman çıkmaz, hele ki tartışmalar daha önceden de süregelirken.

Red Bull, rakiplerinin yağ yakmasından bir kaç yıldır şüphe ediyordu!

2015 yılında Red Bull, Mercedes’in sıralama turu formunun yağ yakımından elde edilen güç artışından kaynaklanıp kaynaklanmadığını sorgulamıştı. Red Bull takım patronu Horner tarafından istenen açıklamalardan sonra FIA bu yıl ki Kanada Grand Prixinde yeni testleri uygulamaya koydu.

Red Bull’un açıklama istemesinin ardından FIA, takımlara yağın yakıt gibi yakılmasının-kullanılmasının açık şekilde yasak olduğunu hatırlatan bir yazı yazdı. Bir ay sonra “ölçümlerde, yağın yakıt gibi kullanılamayacağı” şeklindeki kural değişikliğinin 2018 itibariyle uygulamaya konulacağı kararını aldı. (Dünya Motor Sporları Konseyi onayı beklenmekte)

Autosport’un haberinde, takımların ana yağ tanklarındaki yağ değerlerini anlık olarak, yağın niceliksel değerlerini ise yarış startından 1 saat önce FIA’ya bildirmek durumunda olduklarını bildirildi. Ayrıca FIA, hava girişi ile güç ünitesi arasında aktif kontrol valflerinin kullanımı yasaklarken, yarış haftası boyunca sadece tek tur yağın kullanacağını kararlaştırdı.

%20 Güç Artışı?

F1 takımları 2014 yılından bu yana kullanılan 1.6 L V6 motorlarından daha fazla güç elde ederken, yakıtı verimli kullanıp ve yakıt akış sınırını aşmamanın yollarını aradılar. Hava yakıt karışımını zenginleştiren TJI sistemi bunlardan en bilineni.

Performans arayışları için farklı yöntemler de uyguladılar, tabi bunların hepsi yasal değildi. 2015 yılında yakıt akış sensörü ile yakıt enjektörü arasında bypass kullanılmasını örnek gösterebiliriz. O zamanlarda FIA bu şekildeki bypass yöntemlerinin yasaklandığını açıklamıştı.

Yağın yakıt gibi silindir odalarında yakılması ve böylece kontrol edilemeyen patlamaların(knock etkisi) kontrol altına alınabilmesi için yağın kimyasal yapısının değiştirilmesi ve yüksek oktan içermesi gereklidir.

Knock etkisi (vuruntu-vurma etkisi), aracın performansını olumsuz yönde etkilerken, pistonlara da zarar vererek dayanıklılığı etkilemektedir. Termal ısının daha yüksek olduğu turbo motorlarda gecikme-vuruntu etkisinin görülme riski atmosferik motorlara göre daha yüksektir. Bu etkiyi kontrol edebilmek adına takımlar ile yağ-yakıt tedarikçileri 2014 ile beraber daha yakın çalışmaya başladı.

İntikam Havası mı?

FIA’nın aldığı anlık ölçüm kararlarından mutlu olan sadece Red Bull değildi, Ferrari’nin bu yılki performans kazanımlarını inceleyen Mercedes de durumdan memnun olmuştu. Alman ekip, olası kural boşluklarının FIA tarafından açıklanmasını istemişti (Mercedes, Ferrari’nin bu kural boşluklarından yararlandığını düşünüyor olabilir). Bu yöntem yeni değil elbette. 2017 sezonu başında Ferrari takımı Charlie Whiting’e bir mektup yazarak tartışmalı süspansiyon tasarımı ile ilgili açıklama talep etmişti.

Mark Hughes ve Michael Schmidt’e göre Kanada GP’de aynı güç ünitesine sahip takımlardan alınan örneklerde anormallikler-farklılıklar ortaya çıkması FIA’nin Azerbaycan yarışı öncesinde yağ  konusunda yeni teknik direktif yayınlamasına sebep oldu.

Görünen o ki Mercedes ve Ferrari arasındaki rekabet sadece asfaltta kalmayacak.

Ferrari tarafından sorgulanan tartışmalı süspansiyon sistemini en iyi kullanan Redbull ve Mercedes takımları, Ferrari’nin yağ yakımı ile güç kazanması konusunda aynı cephede mi yer alıyorlar? Bu sonuca varmak ilginç mi ? F1’de her zaman ilginç şeyler olur.

Not: Pat Symonds bu teknik anlatım videosunun 4:15’ten sonra yağ yakma mevzusundan bahsetmektedir.

https://vimeo.com/213415252

Görüşmek üzere.

18 Yorum

  1. Bu arada haber ne kadar doğru gerçek ı dont know; Ferrari’nin ateşleme ünitesi şefi Lorenzo Sassi, Maranellodan ayrılmış. Ferrari’mi şutladı- kendimi ayrıldı, bu olaylarla alakası var mı- yok mu bilemiyorum.

  2. Eline sağlık, adamlar birbirlerini yiyorlar işte. Otokontrol böyle bir şey 😀

    Olay yağ yakma değil, yağ zaten benzine göre yanıcı bir şey değil. Olay yağı bir şekilde yanma odasına gönderebilmeyi başardıktan sonra, yağın içerisine benzinden daha yanıcı şeyler ekleyerek performans bulabilmek.

    Seneye bir açık bırakmayacaklar gibi duruyor. Ama T kanatlarla beraber bu da başımıza kaldı.

  3. http://www.sekizsilindir.com/2015/12/motor-yaglama-sistemi-nedir-nasl-calsr.html
    http://www.sekizsilindir.com/2016/06/motor-yag-viskozite.html
    https://www.youtube.com/watch?v=DXlzYEMPDcE
    https://www.youtube.com/watch?v=Vn_DaLN2W8g
    https://www.youtube.com/watch?v=_XH08P5-EUg

    Konuyu anlamak için bunlara bakılabilir.
    Aslen racing motorlarda silindir içerisinde yağ yakılır.. performans başına kaybolan yani tükenen yağ gündelik dünyaya göre çok fazladır. Yüksekliği düşük piston kafaları daha fazla yağı silindire taşır ancak bu soğutmada kullanılır patlama derişiminde de bu hesap dahilinde bulunur bundan dikkate değer perf. elde edilmez getirileri kadar götürüleri de vardır. Bunun dışında emme valfinden sızdırma ile silindire yağ alınabileceğini biliyorum fakat bunun da derişimi düşüktür. Racing dünyada bu f1 de ki kadar salaklaşma olmadığından bu kadar ince gereksiz noktalara pek başvurmazlar. Onun dışında yakıtla birlikte veya küçük ayrı bir uçtan yağ püskürtülebilir bunu kullanmış olabileceklerini daha öcne konuşmuştuk tahmin edilen yöntem de bu. Bu istenirse denetlenebilir ancak fia nın bunları yakalaması öyle kolay değil gerçekte de süspansiyon olayında ki gibi yakalama derdi felan da yok oyalıyor sadece… Benim tahminim daha farklı bir yöntem kullanmış olabileceklerinde bu da alttan faydalanma… Piston mimarisi buna engel oluyor ancak bir açıklık keşfetmiş olabilirler.

    Konunun geri kalanı bunu gerçekçi dış kontroller ile durdurabilirsin. Fakat bu seferde bu kadar gereksiz harcamanın yapıldığı birkaç beygire sığındıkları dünyada isterlerse suyu bile yakıt yağla karıştırıp püskürtüp yakar bunlar… 🙂

    Hatırlanacağı üzere pek bilinmez de neyse V10 günlerinde bu tip küçücük şeylerin peşinde koşmaz daha çok alaşımlara ve halen zirvesine yaklaşamamış enjeksiyon gibi elektromekanik sistemlere odaklanırlardı. Silindir içi basınç artışlarından hep bu şekillerde kazançlar elde edildi ve sınırlamaların olmadığı dünyada da 3 yıl içerisinde bazıları belki 100 HP’nin üzerinde kazanç elde etti. Bunları bitiren daha V10’lar devam ederken 2004 itibariyle downsizing kafasıyla kısıtlamalardı. Alaşım sınırları ile başladılar işe.
    Düşünün o dönemde arkasında tam bir şekilde Ford olmayan Cosworth dahi dev gruplarla yarışta rekabet edebiliyordu. Bugün dev gruplar dahi bırak rekabeti işi çözemiyor. Çok daha devasa harcamalarına rağmen ve biz o günlere bir de pahalıydı diyoruz… kıyaslanamaz bile.

    Dünya pahalılaşıyor gittikçe teknoloji denilen sorgulanmadan yerleştirilen illet herşeyin, her uygulamanın aşırı pahalılaşmasını sağlıyor aslında insanlar küçük gelir ve yayılım odaklarına bakıyor sadece…

      • Evet, ancak o yapılamayan taraftan yaklaşıyor yine. İşine gelen ile avuntulanmak..
        Girişi kısıtlamak ile aklıma gelen ilk örnek Rally. Ancak oranın ünite dinamikleri de farklı F1 onları referans almıyor almaz. Ne kadar kıyaslanabilir çalışmak lazım ama orada basınç bar’ları üzerinden sınırlama mevcut. O yüzden elde edebilecekleri belli ve az çok yakın oluyor. ‘Yoktan enerji elde edemezsin’
        Çıkış tarafında birkaçlı HP’li farklar mevcut oluyor.
        Indy, eski cart da girişte kısıtlı çıkışta. Topyekün ancak ucuz yöntemlerle bakıyorlar olaya yani isteyince oluyor.
        F1 de ise başta turbo basıncında sınır yok, mgu da standartlaşma vs güdülmüyor çıktıyı da kurguladıkları yok aslen tüm olayı orta alanda ne yaptıkları belirsiz şekilde yapmaya çalışıyorlar.
        Limitleri koyabilirsin ama harcamayı kontrol edemezsin hiçbir zaman artı gereksizdir. Herkesin elinde ki teknoloji de aynı değil. Biri tükenmez kalem yapar diğeri kurşun kalemle devam eder. Sana ne yani yaptıklarından sen sonuca odaklan..

        Bir yukarıda gayet net, güzel bir kısa derlemesini yapmışsın olay bundan ibaret insanların anlaması için.

  4. Şuanlık tek gerçek hala bu yağ yakma olayının kanıtlanamıyor olması. Şüphelenilen Mercedes’ti ama bir anda ibre Ferrari’ye döndü. Ama bnce Mercedes’te aynı naneyi yiyor. Nasıl kıvırdılar bilmiyorum ancak var bir şeyler. Bakalım kırmızılar bunun altından nasıl kalkacak. Yakında çıkacak savaşa hazır olun. Ortalık kan revan olabilir 🙂

YORUM YAP [Yorumunuz bizim için önemli!]